Farmasotik Toksikoloji Anabilim Dalı

Genel Tanıtımı

Kelime anlamı zehir bilimi olan toksikoloji, ksenobiyotik adı verilen biyolojik sistemlere yabancı olan tüm maddelerin canlılar üzerindeki zararlı etkileri ile mekanizmalarını inceleyen, zararsızlık limitlerini belirleyen, güvenlik değerlendirmelerini ve risk analizlerini yapan bir bilim dalıdır.

Eski çağlarda zehirlenme etkenleri, dozları, mekanizmaları ve tedavileri tam olarak bilinemezken günümüzde analiz yöntemleri ve sağlık bilimlerindeki gelişime paralel olarak söz konusu bilgilere kolayca ulaşılabilmektedir. Zehirlenme durumunda, zehirlenmenin şiddeti maruz kalınan doz ile birinci derecede ilişkilidir. Bu ilişki ilk defa 16. Yüzyılda Paracelsus tarafından “Tüm maddeler zehirdir. Zehirli olmayanı yoktur. Zehir ile ilacı ayıran dozdur.” ifadesi ile ortaya konmuştur. O tarihten sonra modern toksikolojinin gelişimi başlamış ve günümüze kadar gelmiştir.

Multidisipliner bir bilim dalı olan toksikolojinin eczacılık, tıp, veterinerlik, biyoloji, kimya, genetik, matematik, fizik, çevre, sağlık ve yaşam bilimlerine ilaveten hatırı sayılır derecede fazla sayıda bilim alanıyla ilişkisi mevcuttur. Bu sayede toksikoloji farklı bilim alanları, üniversite, endüstri ve devlet kurumlarından gelen fikirler ve ihtiyaçlar doğrultusunda sürekli gelişen, bilime, sağlığa ve topluma aynı anda hizmet eden nadir bilim dallarından biri haline gelmiştir.

Yeni bir ilacın geliştirilmesi, insanlarda kullanılabilmesi amacıyla ruhsat alabilmesi ve dünya çapında sağlık otoritelerince kabul görmesi için zararlı etkilerinin yani toksisitesinin çok iyi bilinmesi gerekir. Çünkü insanda zehirli etkisi tedavi edici etkisinden daha fazla olan bir maddenin ilaç olarak kullanılamayacağı kesindir. Yeni ilaç araştırmaları sırasında yapılan detaylı toksisite testleri, toksikolojinin eczacılıktaki uygulamalarına ait çok sayıda örnekten sadece bir tanesidir. İlacın bir ksenobiyotik yani vücuda yabancı olan bir madde olduğu, eczacının da halka en yakın sağlık danışmanı olduğu ve ilaçların güvenli kullanımı konusunda halkı aydınlatma görevi göz önünde bulundurulduğunda ilaçların toksisitesinin eczacı tarafından bilinmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Yukarıda açıklanan kapsam dahilinde ve toksikolojinin dinamik bir bilim olmasından hareketle bilimdeki yeni gelişmelerin öğrencilere aktarılması vizyonuyla eczacı adaylarının gerek teorik gerek pratik beceriler olarak mümkün olan en yüksek donanımla mezun olmaları bilimsel misyonu ile anabilim dalımızda modern çağın gerekliliklerine uygun bir toksikoloji eğitimi planlanmıştır.